İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Ege Bölgesi
  3. İzmir Tarihi Asansör Binası: Geçmiş ile Şimdi Arasında Bir Köprü

İzmir Tarihi Asansör Binası: Geçmiş ile Şimdi Arasında Bir Köprü

Tarihi Asansör Binası

Ege Bölgesi’nin ve İzmir‘in tarihi yerlerini merak eden birçok kişi bana İzmir Tarihi Asansör Binası ile ilgili yazı hazırlamamı istemişti. Peki ya bu tarihi bina ne zaman inşa edildi? Binanın sergilenmesine kadar olan kısımda ne gibi süreçler yaşandı? Tarihi Asansör şuan kime ait? Bu tip soruların cevabını vereceğimiz kapsamlı bir yazı olacak. Sizler için yaptığım kapsamlı araştırmalar sonucu yazımı nihayet tamamladım. Tarihi bilgilere İzmir’den başlayacak olup daha sonra Ege Bölgesi civarında yer alan şehirlere geçiş yapacağımı bildirmek isterim. Bu bağlamda aklınıza takılan herhangi bir soru olursa yorum kısmından bana bildirebilirsiniz.

Her sene yerli yabancı binlerce insanın ziyaret ettiği, Ege Bölgesi ve İzmir’in sayılı tarihi eserlerinden biri olan İzmir Tarihi Asansör Binası, 1907 senesinde dönemin iş adamlarından biri olan Nesim Levi tarafından yaptırılmıştır. Nesim Levi aynı zamanda Vilayet İdare Meclisi Üyesi ve Bayraklı mağazalarının sahibidir. Özel Karataş Hastanesi, Nesim Levi’nin evini bağışlaması ile yapılmıştır.

İki Caddeyi Birbirine Bağlıyor

Toplamda 155 basamaktan oluşan Tarihi Asansör, iki caddeyi birbirine bağlamak amacı ile o dönemin mimari ve teknolojik hamlesi maksadı ile yapılmıştır. Amaç ulaşımın kolaylığıdır. Mithatpaşa Caddesi ile Şehit Nihat Bey Caddesi’ni birleştirme amacı gütmektedir. Halk arasında sokak asansörü olarak bilinmektedir.

Bu tarihi yapı, sergilenmesine kadar olanki süreçte pek çok kez el değiştirmiştir. İlk devredilişi 1942 senesinde iş adamı Şerif Remzi Reyent’e satılarak sağlanmıştır. Şerif Remzi Reyent, İsmet İnönü’yü evinde konaklatan ve dönemin üzüm mağazalarına sahip olan  bir iş adamıdır.Şerif Remzi Reyent’in ölümünden sonra yeğeni Ayla Öktem’e miras kalmıştır. 1983 senesinde Ayla Öktem tarihi binayı İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağışlamıştır. Bina, belediye tarafından 1985 senesinde elektrikli sisteme dönüştürülmüştür. 1992-1994 seneleri arasında ise yine belediye tarafından restore edilmiştir. Ayla Öktem’in İzmir Büyükşehir Belediyesi‘ne bağışlaması vesilesi ile her sene binlerce kişinin ziyaret edebildiği tarihi bir yer haline gelmiştir. Günümüzde hala Büyükşehir Belediyesi kontrolündedir. İzmir Tarihi Asansör Binası, çevresindeki yapılaşmaların düzensizliği sebebi ile görünürlük özelliğini zedelemiş olsa dahi 1990 senesinde “İzmir Tarihi, Asansörü ve Çevresi Kültürel Geliştirme Projesi” kapsamında Mimar Oktay Ekinci ve Zehra Ekinci’nin gerçekleştirdiği projeler kapsamında düzenlemeye gidilmiştir.

Çevre düzenlemesi amacıyla ağaçlandırma, döşeme, aydınlatma ve cephe çalışmaları yapılmıştır. Tarihi Asansör’ün bulunduğu sokağa ise Aydın’da doğmuş olan ve yaşamının önemli bir kısmını burada geçirmiş dünyaca ünlü sanatçı Dario Moreno’nun ismi verilmiştir.

İzmir’in manzarasını zevkle izleyebileceğiniz sayılı yerlerden biri olan İzmir Tarihi Asansör Binası, hem gece hem de günlük hayatı eşsiz bir öneme sahiptir. Asansör, yalnızca asansör görevi görmemekle beraber içerisinde pek çok mekanı barındırmaktadır. Restoran, kafetarya, meyhane ve toplantı salonunun yer aldığı işlek bir nokta haline gelmiştir. Bu nokta hem günün temposunu Asansör Binası’nda geçirmek isteyenleri hem de tarihi eseri ziyaret etmek isteyenleri ortak bir çatıda buluşturuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne ciddi anlamda bir maddi kazancı da söz konusu.

Geçmiş ile Gelecek Arasındaki Köprü

Her sene yerli yabancı binlerce insanın ziyaret ettiği, Ege Bölgesi ve İzmir'in sayılı tarihi eserlerinden biri olan İzmir Tarihi Asansör Binası, 1907 senesinde dönemin iş adamlarından biri olan Nesim Levi tarafından yaptırılmıştır.
Her sene yerli yabancı binlerce insanın ziyaret ettiği, Ege Bölgesi ve İzmir’in sayılı tarihi eserlerinden biri olan İzmir Tarihi Asansör Binası, 1907 senesinde dönemin iş adamlarından biri olan Nesim Levi tarafından yaptırılmıştır.

Bu tarihi eserin günümüzde hala aktif olarak kullanılması, dönemin teknolojisi ile günümüz teknolojisinin muazzam birleşimi ile işlek hale gelmesi pek çok şehirde göremediğimiz bir atmosfere tanıklık etmemizi sağlıyor. Hem caddeler arası köprü görevi görüyor hem de ziyaret maksadıyla binlerce insan geliyor. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’de ve Dünya’da böylesi bir örneğin eşine rastlamamız  mümkün değil. Özellikle de İzmir’de yaşamış ve yaşamaya devam eden Museviler için ayrı bir anlam ifade etmektedir.

Yapının yüklendiği anlam bağlamında Asansör’e bakıldığında, kentin tarihi düşey simgelerinden olması, döneminin teknolojisini kente taşıyan nitelik arz etmesi, düşey köprü olarak halkın yaşamını rahatlatması, belli bir dönemin İzmir ve Musevi yaşamı içinde yeri olması belirtilebilir. Museviler için önemli bir yeri olmasına ufak bir delil olarak Dario Moreno’nun da kendisinin Musevi asıllı bir Türk Gitarist olması örnek olarak verilebilir. Musevilerin İzmir üzerinde pek çok ticaret faaliyeti ve yapı inşası gibi fiziki faaliyetleri mevcuttur. Bu bağlamda İzmir kültürünün bir kısmı Museviler’in etkisi ile meydana geldiğini görebiliyoruz.

İzmir Tarihi Asansör Binası’nın bugünlere gelmesinde emeği geçen insanlar sayesinde bugün böyle bir tarihi mirası görme fırsatına erişiyoruz. Bu tarihi eseri yaptıran Nesim Levi, İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağışlayan Nesim Levi’nin yeğeni Ayla Öktem, restore işlemlerini gerçekleştiren Ahmet Piriştina, Restore projesinin hazırlanmasında büyük çaba sarfeden Zehra ve Oktay Ekinci, Recina- Josepho Palombo, Hüseyin Çetinkaya, Derviş Bey ve Motorcu Mithat Bey.

Tarihi eserin civarında 11 numarada yaşamış olan Dario Moreno ile beraber simgeleşmiş insanlar arasından, zamanında 305 sokak numara 75’te oturmuş  Sofia ve Aleksander Tahinci ikiz kardeşler, Ağabeyleri olan Mikael Tahinci ve 302 sokakta yaşamakta olan Güney Ergömültaş örnek verilebilir.

Eşi Benzeri Yok

Özellikle 21. yüzyılda modern düşey odak olarak gösterilen tüm gökdelenler, ölçekleri ile tarihi kulelerle yarışır gibi görülseler dahi, tarihi odaklar geçmişin sürekliliği ve tarihsel sürdürülebilirliğinin göstergeleri konusunda oldukça ayrıcaklı konumdadır. Buna bağlı olarak  İzmir Tarihi Asansör Binası yalnızca Mithatpaşa Caddesi ile Şehit Nihat Bey Caddesi arasında köprü görevi görmemekle beraber tarihsel olarak da bir köprü görevi görmektedir. Geçmiş ile şimdiyi ve belki de geleceği birbirine bağlayan bir tarihi eser niteliğindedir. Dünyada eşi benzeri pek görülmemiş bir yapı olmakla beraber değerinin gelecek senelerde çok daha fazla anlaşılacağı düşünülmektedir. Günümüzdeki tüm oteller, gökdelenler ve modern düşey odaklı yapıtlardan en önemli farkı da budur. 15 sene önceki restore aşamasında oldukça ustaca davranılması ve tarihi dokulara zarar gelmemesi bu yapıyı daha da önemli kılmaktadır. Hem ziyaret edilebilir olması hem de günlük yaşamda birkaç saatliğine oturup kahvenizi içip yemeğinizi yiyebileceğiniz işlek bir yer özelliğini taşıması bize geçmişte yaşadığımız izlenimini uyandırıyor.

Bir sonraki yazımızda İzmir Tarım Fuarı’nın ne olduğundan, kimlerin katılabileceğine ve iletişim bilgilerine kadar detaylı bir şekilde işleyeceğiz. İzmir’in ve Ege Bölgesi’nin tarihi ile ilgili iseniz, tarihini merak ettiğiniz yapıtları ve alanları yorum kısmında belirtebilirsiniz. Sizler için detaylı kaynak araştırması yaparak özgün bir şekilde ve anlayabileceğiniz düzeye indirgeyerek yazılarımızı en sade haliyle yayınlıyoruz.

Yorum Yap

Yorum Yap